Nieuwsbrief gezondheidsrecht 

De Nederlandse gezondheidszorg doet het over het algemeen goed, maar er valt nog veel te verbeteren. Dat zijn enkele conclusies van de Zorgbalans 2010, een tweejaarlijks rapport van het RIVM, over toegankelijkheid, kwaliteit en de kosten van de zorg.  Er komt nieuwe wetgeving aan. De Wet Cliëntenrecht Zorg zal een serie wetten gaan vervangen, waaronder bepalingen uit de wet geneeskundige behandelingsovereenkomst. Het is de bedoeling de wet in 2011 in werking te laten treden.  

Belangrijkste onderwerpen in Wet Cliëntenrecht Zorg 

De Wcz geldt voor alle handelingen op het gebied van de individuele gezondheidszorg, dus bijvoorbeeld ook voor zorg in privéklinieken of zorghotels.  

Recht op goede zorg
Een cliënt heeft recht op goede zorg. Goede zorg is van goed niveau, tijdig, veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht. Het verlenen van veilige zorg wordt met de Wcz een expliciete verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder. Een belangrijk instrument daarbij is een systeem voor veilig incident melden (VIM). Medewerkers moeten incidenten binnen hun organisatie vertrouwelijk aan de orde kunnen stellen, zodat herhaling te voorkomen is en zorgaanbieders kunne leren van eventuele fouten.  

Recht op keuze-informatie
Omdat er nu nog diverse wettelijke regelingen bestaan, maakt dit het voor de cliënt lastig een vergelijk te maken tussen de prestaties van de zorgaanbieders. De Wcz maakt het mogelijk op verschillende plaatsen vergelijkbare informatie te vinden over prestaties, tarieven en ervaringen van andere cliënten met de zorg.  

Recht op informatie, toestemming, dossiervorming, en bescherming van de persoonlijke levenssfeer
De informatie van de zorgaanbieder moet duidelijk zijn en afgestemd op het bevattingsvermogen van de cliënt. De cliënt heeft altijd het recht om toestemming te weigeren of een eerdere gegeven toestemming in te trekken. De zorgaanbieder houdt bij wat er met de cliënt is besproken en welke behandeling is gegeven. De cliënt heeft recht op inzage en een afschrift van  het dossier. Privacy (bescherming van de persoonlijke levenssfeer) is ook opgenomen in de Wcz. Hieronder vallen ook de geheimhoudingsplicht van de zorgaanbieder en zijn medewerkers. De voornoemde rechten gelden ook in de langdurige zorgrelaties, bijvoorbeeld de zorg in een zorginstelling.     

Recht op een effectieve, laagdrempelige klachten- en geschillenregeling
De Wcz schrijft een procedure voor die niet vrijblijvend is, meer waarborgen voor onafhankelijkheid kent en die transparanter is. De Wcz verplicht de zorgaanbieder zich aan te sluiten bij een geschilleninstantie die uitspraak doet in de vorm van een bindend advies voor beide partijen. Hoger beroep is niet mogelijk. Partijen kunnen ervoor kiezen de uitspraak aan de civiele rechter voor te leggen, maar die uitspraak wordt slechts marginaal getoetst. Er komt geen nieuwe inhoudelijk oordeel.  

Recht op medezeggenschap
De verplichting tot het regelen van medezeggenschap geldt in de regel voor zorgaanbieders die meer dan 10 medewerkers hebben die zorg verlenen. Dit gebeurt door middel van het instellen van een cliëntenraad. Die adviseert over beslissingen die cliënten aangaan, en over bepaalde onderwerpen bestaat een instemmingsrecht. Daarnaast kan de cliëntenraad invloed uitoefenen op het bestuur en toezicht van de zorgaanbieder.  

Goed bestuur en toezicht
Alle wettelijke verplichtingen omtrent de verantwoordelijkheid rusten op het bestuur, en niet op de zorgprofessional. De Wcz schrijft voor dat een van de bestuursleden expliciet als portefeuillehouder voor kwaliteit moet worden aangewezen. Daarbij hoort ook een toezichthoudend orgaan, bijvoorbeeld een raad van toezicht, of een raad van commissarissen, die in de nieuwe wet meer en betere wettelijke bevoegdheden krijgen om het bestuur goed te controleren.  

Vastlegging en maatschappelijke verantwoording
De zorgaanbieder moet zicht naar alle betrokkenen verantwoorden over het beleid en de uitvoering daarvan. Maatschappelijke verantwoording houdt in dat ondernemingen laten zien waar ze voor staan, welke resultaten ze hebben bereikt en hoe ze dat hebben gedaan. De Wcz schrijft voor dat de zorgaanbieder verantwoording aflegt over zijn maatschappelijke rol en over de besteding van gemeenschapsgeld.  

Hoe worden de rechten en plichten van de cliënt en de zorgaanbieder gehandhaafd?
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft een toezichthoudende taak in de Wcz. Voor de handhaving heeft de IGZ diverse instrumenten beschikbaar, variërend van schriftelijke aanwijzingen tot het opleggen van een bestuurlijke boete of een dwangsom. Daarnaast ziet de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) toe op de naleving van regels over de transparantie va prijs/kwaliteit verhouding, het College Sanering Zorginstelling (CSZ) houdt toezicht op de verkoop van onroerend goed en het winstverbod  eb het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) houdt toezicht op de regels rond naleving van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.

Resumerend: de belangrijkste verbeteringen in de Wet cliëntenrechten zorg 

Meer rechten en meer waarborgen voor de cliënt: 

Meer rechten: 

• rechten van cliënten gaan gelden voor alle zorgrelaties, dus ook langdurige zorg
• cliënten krijgen recht op keuze-informatie;
• cliënten krijgen recht op informatie over incidenten;
• cliënten kunnen de naleving van hun rechten gemakkelijker afdwingen via een betere klachtenregeling en bij een onafhankelijke geschilleninstantie;
• cliëntenraden krijgen meer bevoegdheden en worden beter gefinancierd.

Meer waarborgen:

• in het bestuur van een zorgaanbieder krijgt één bestuurder “kwaliteit van zorg” in portefeuille;
• besturen krijgen meer sturingsmogelijkheden richting zorgverleners;
• zorgverleners moeten verantwoording afleggen aan het bestuur;
• toezichthouders krijgen meer verantwoordelijkheden en moeten aan meer eisen voldoen;
• het wordt gemakkelijker om wettelijke eisen te stellen aan de kwaliteit van zorg;
• de IGZ gaat ook toezien op de naleving van de cliëntenrechten en treedt op als de veiligheid van cliënten of de zorg ernstig bedreigd wordt;
• de inspectie kan ingrijpen bij excessen bij aanbieders van alternatieve behandelwijzen. 

Tot slot

Indien u meer wilt weten of vragen/opmerkingen heeft over de inhoud van dit memo kunt u contact opnemen met mr. Annemieke Wiltink op telefoonnummer 0314 375500 of stuur een e-mail naar a.wiltink@baxadvocaten.nl